Wantrouwen van overheid naar inwoners mag geen trend worden

Uitspraken college over WMO-fraude onterecht. Tijdens de behandeling van de begroting 2020 ev. op 4 november jl. antwoordde wethouder Verbruggen namens het college op een vraag van OPA over door hem gememoreerde fraude bij in het WMO-domein: ‘Er is zeker sprake van fraude bij de WMO’. Er was zelfs een speciaal persoon aangesteld om fraudeonderzoek te doen binnen de WMO.



Verdere uitleg kon het college niet geven. Vandaar dat OPA op 15 november technische vragen (zie bijlage) heeft gesteld om de aard en omvang van de beweerde fraude te kunnen achterhalen. Op 4 december kwam het ‘verlossende’ antwoord. Er is helemaal geen fraude gevonden er is alleen een wettelijk verplicht toezichthouder aangesteld om te kijken naar rechtmatigheid. Dat is in onze ogen heel wat anders dan fraude.

Fraude veronderstelt opzet en bewust handelen; bij rechtmatigheid gaat vaak om administratieve onvolkomenheden, en is er lang niet altijd sprake van opzet. Door met stelligheid te beweren dat er ‘zeker sprake is van fraude bij de WMO’ worden cliënten en aanbieders zonder enig bewijs in de hoek gezet van fraudeurs. Dit is een voor de overheid onacceptabele houding, dat is onlangs nog gebleken uit het Kindertoeslagschandaal, waar door dezelfde houding veel mensen zowel emotioneel als financieel zwaar gedupeerd zijn geraakt.

De Onafhankelijke Partij Alkmaar vindt dat een betrouwbare overheid dienstbaar is aan haar burgers en deze inwoners met vertrouwen tegemoet dient te treden. Het college vindt dit kennelijk zelf ook, getuige haar motto: ’Alkmaar aan zet’.

Door cliënten en aanbieders zonder aanleiding te betitelen als potentiële fraudeurs geeft het college in onze ogen echter een verkeerd signaal af richting de Alkmaarse samenleving.

Daarom willen wij het college graag de gelegenheid geven om haar eerdere bewering publiekelijk recht te zetten, omdat wij dit van groot belang vinden voor het vertrouwen van Alkmaarse inwoners in de gemeentelijke overheid. Dit in het kader van art. 42 RvO. Wij verzoeken het u om de vragen zowel schriftelijk als mondeling te beantwoorden, dit laatste tijdens de eerstvolgende raadsvergadering.

 

Bent u bereid om, op basis van de aangeleverde informatie, uw bewering dat er ‘zeker sprake is van fraude binnen de WMO’ terug te nemen?

Met hartelijke groet,

Anjo van de Ven
Onafhankelijke Partij Alkmaar



Bijlage:

Technische vragen gesteld op 15 november 2018:
 
  • Om hoeveel gevallen van fraude gaat het in de afgelopen 2 jaar? (2018 en 2019). En om welk bedrag gaat het?
     
  • Betreft het fraude door cliënten en/of fraude door aanbieders? Hoeveel cliënten betreft het en hoeveel en bij welke aanbieders?
    NB: bij cliënten dient uiteraard privacy gerespecteerd te worden, bij aanbieders o.i. niet.
     
  • Bij fraude door cliënten: hoeveel en welke fraude door cliënten die een ‘in natura-voorziening’ hebben en in hoeveel gevallen ging het om PGB? Graag een overzicht van het soort fraude en de bedragen die daarmee gemoeid zijn. Wij willen graag weten bij welke individuele maatwerkvoorzieningen dit speelt en/of bij aanbieders van bijv. Beschermd Wonen.
     
  • Bij fraude door aanbieders: betreft het aanbieders waar de gemeente bij inkoopt of aanbesteedt? Betreft het ook door de gemeente gesubsidieerde instellingen? Graag een specificatie.
Bij fraude door aanbieders: betreft het fraude die verband houdt met de resultaatsturing? Zo ja, graag specificatie. (gaat het om HHH, begeleiding, hulpmiddelen, etc?)

Kortom: De OPA fractie wil graag volledig inzicht in en overzicht over de genoemde fraude. Ook met achterliggende documenten en cijfers. Wij gaan er van uit dat die beschikbaar zijn en beschikbaar gesteld worden. Dat lijkt ons in het kader van het recht op informatie vanzelfsprekend.


Op 4 december kreeg OPA het volgende antwoord:

"Technische/ambtelijke vragen OPA

Namens OPA heeft mevr. A. van de Ven technische/ambtelijke vragen gesteld over fraude bij de WMO, dit naar aanleiding van de behandeling van de begroting 2020 ev.


Beantwoording vragen
De wethouder Participatie heeft tijdens de begrotingsbehandeling op 4 november in algemene zin een opmerking gemaakt over fraude, gebaseerd op zijn deelname aan het Platform Regionale Fraudebestrijding.

Kabinetsbeleid en kwartiermaker Toezicht
Het kabinet heeft d.d. 9 juli 2019 verschillende maatregelen aangekondigd om de doelmatige besteding van zorggeld te bevorderen. In lijn met het kabinetsbeleid heeft Alkmaar voor onderzoeken naar rechtmatige besteding van Wmo middelen een Kwartiermaker Toezicht aangesteld (collegenota Toezicht, 25-06-2019).

Toezicht op rechtmatigheid
Binnen de regio Alkmaar was tot medio 2019 géén toezichthouderschap op rechtmatigheid ingeregeld. Bij rechtmatigheidssignalen wordt altijd eerst gestart met administratief vooronderzoek. Dit vindt achter de schermen plaats. Na dit administratieve vooronderzoek kan worden bepaald of nader onderzoek (op locatie) wenselijk is op het gebied van rechtmatigheid.

Samengevat
De vragen van OPA kunnen in deze fase niet behandeld worden omdat rechtmatigheidssignalen eerst ‘achter de schermen’ worden onderzocht. Pas na onderzoek kan worden vastgesteld of er daadwerkelijk sprake is geweest van fraude. Dit is in Alkmaar nog niet aan de orde.

Ten aanzien van resultaatsturing: er zijn geen signalen dat de fraude samenhangt met de resultaatsturing."